Joriy yilda Xitoyning “Bir makon, bir yo‘l” global tashabbusining Markaziy Osiyodagi transport-logistika komponenti jadal amaliy rivojlanayotgani kuzatilmoqda. Bu, bir tomondan, Xitoyning mintaqaga transport qulayligining kengayishini, boshqa tomondan esa, Markaziy Osiyo davlatlarining Sharq va G‘arb o‘rtasidagi qit’a logistikasidagi mavqeining kuchayishini anglatadi. So‘nggi muhim voqea O‘zbekiston hududi orqali Xitoy va Eronni bog‘laydigan konteyner poyezdining sinov tariqasida ishga tushirilishi bo‘ldi. Birinchi marta yangi yo‘nalish bo‘yicha jo‘natish “O‘ztemiryo‘lkonteyner” AJ tomonidan amalga oshirildi. Poyezd o‘z yo‘lini Chensyan stansiyasidan boshlab, Xitoy-Qozog‘iston chegarasini kesib o‘tdi, so‘ngra O‘zbekiston va Turkmanistonga yo‘l oldi. Poyezd ikki haftadan so‘ng Saraxs chegara punkti orqali Eronga yetib boradi. 2025-yildan boshlab Xitoyning Sian shahri va Tehron yaqinidagi Aprin quruq porti o‘rtasida temir yo‘l aloqasi yo‘lga qo‘yildi. O‘zbekiston dastlab ushbu ta’minot zanjiriga integratsiya qilinmagan bo‘lsa-da, mamlakat olti davlat temir yo‘l ma’muriyatlari rahbarlarining muntazam uchrashuvlari formatida faol ishtirok etmoqda. Bunday hamkorlikning yorqin natijasi sifatida blok-poyezdlar doimiy ravishda qatnaydigan “Sian-Aprin” savdo yo‘nalishining paydo bo‘lishini aytish mumkin. Bunga qo‘shimcha ravishda, tomonlar “Xitoy-Qozog‘iston-O‘zbekiston-Turkmaniston-Eron-Turkiya/YeI” transkontinental yo‘nalishini shakllantirmoqda. Loyihaning markaziy bo‘g‘ini sifatida Osiyo va Yevropaning eng yirik bozorlari o‘rtasida uzluksiz quruqlik aloqasini ta’minlashga qaratilgan Janubiy temir yo‘l yo‘lagi xizmat qiladi. Yuqoridagi tendensiyalar birgalikda “Bir makon, bir yo‘l” tashabbusi doirasida “Xitoy-Yevropa” iqtisodiy yo‘lagini ilgari surishning uzoq muddatli strategiyasiga mos keladi. Shu nuqtayi nazardan, XXR va Markaziy Osiyoning turli mintaqalarini bog‘laydigan yuk yo‘nalishlari tarmog‘ini kengaytirishni ham ko‘rib chiqish lozim. 2026-yil boshidan buyon Xitoyning Chunsin, Sichuan, Szyansu, Xubey va Sinin kabi sanoat va iqtisodiy markazlaridan Eron va undan tashqariga chiqish istiqboli bilan Markaziy Osiyoga bir nechta muntazam va sinov konteyner poyezdlari jo‘natildi. E’tiborlisi, O‘zbekistonga yuk tashish “Xitoy-Qirg‘iziston-O‘zbekiston” yo‘nalishi bo‘ylab tobora ko‘payib bormoqda, bu esa mintaqaviy bog‘liqlikni mustahkamlashda Qirg‘iziston tranzitining ahamiyati ortib borayotganini ta’kidlaydi. 2025-yilda “Xitoy-Qirg‘iziston-O‘zbekiston” multimodal transport yo‘lagi orqali yuk tashish hajmi 2020-yildagi qariyb 34 ming tonnaga nisbatan 1,8 million tonnaga yetdi. Markaziy Osiyodan Xitoy yuklari boshqa bozorlarga, masalan, Afg‘onistonga ham qayta yo‘naltirilishi mumkin. Shubhasiz, Xitoy tomonidan quruqlikdagi savdo yo‘llariga bo‘lgan talab ortib borayotgan bir paytda mintaqamizning Yevroosiyoning asosiy tranzit markaziga aylanishi davom etadi. Shunday qilib, Markaziy Osiyo global geosiyosatda o‘z salmog‘ini oshirishga va iqtisodiy o‘sishning tayanch nuqtasiga aylanishga qodir bo‘lgan qimmatli aktivga ega bo‘ladi. Kengroq ma’noda, bu beshta respublikani mustaqil va kelishilgan transport siyosatini yuritish masalasida birlashtirish orqali mintaqaning strategik avtonomiyasiga yo‘l ochib, yirik davlatlar bilan munosabatlarni tenglashtirish uchun asos yaratishi mumkin. * Istiqbolli xalqaro tadqiqotlar instituti (IXTI) hech qanday masalada muassasaviy nuqtai nazarni bildirmaydi; bu yerda keltirilgan fikrlar faqatgina muallif yoki mualliflarga tegishli bo‘lib, ular IXTIning qarashlarini aks ettirmaydi.

Ushbu sharhda Allison Evans 2026-yilgi AQSH oraliq saylovlari atrofidagi siyosiy dinamikani tahlil qilib, Kongressdagi kuchlar muvozanati va saylov raqobatini shakllantiruvchi omillarga e’tibor qaratadi. U an’anaviy oraliq saylovlar tamoyillari, prezidentning reytingi, Senatdagi qizg‘in kurashlar va Kongress nazoratidagi ehtimoliy o‘zgarishlarning keng qamrovli oqibatlarini muhokama qiladi. Senat atrofidagi noaniqlikka alohida e’tibor qaratiladi, chunki saylovga qo‘yilgan o‘rinlarning cheklangan soni va geografik taqsimoti natijani bashorat qilishni ancha qiyinlashtiradi. Sharhda, shuningdek, Nevada taniqli “tebranuvchi shtat” sifatida yaqindan ko‘rib chiqilib, milliy siyosiy tendensiyalar mahalliy saylov dinamikasi bilan qanday o‘zaro ta’sir ko‘rsatishi yoritiladi. Doktor Evans shtatdagi Kongress va gubernatorlik saylovlariga asoslanib, Nevada siyosatining yuqori raqobatbardoshligini va saylovchilar turli saylovlarda turli partiyalar nomzodlarini qo‘llab-quvvatlash ehtimolini ta’kidlaydi. Umuman olganda, maqola 2026-yilgi oraliq saylovlar oldidan e’tibor qaratish lozim bo‘lgan asosiy omillarning amaliy sharhini taqdim etadi hamda nima uchun bu saylovlar AQSH ichki siyosati va boshqaruvi yo‘nalishi uchun muhim oqibatlarga olib kelishi mumkinligini tushuntiradi. * Istiqbolli xalqaro tadqiqotlar instituti (IXTI) hech qanday masalada muassasaviy nuqtai nazarni bildirmaydi; bu yerda keltirilgan fikrlar faqatgina muallif yoki mualliflarga tegishli bo‘lib, ular IXTIning qarashlarini aks ettirmaydi.

Abbos Boboxonov va IXTI tadqiqotchi-stajyori Muhammad Xo‘janazarov global ilmiy iste’dodlarning o‘zgaruvchan geografiyasini tadqiq etadilar. Mualliflar Amerika Qo‘shma Shtatlari va Buyuk Britaniya universitetlaridan taniqli tadqiqotchilarning Xitoy institutlariga ko‘chib o‘tish tendensiyasi kuchayib borayotganiga e’tibor qaratib, ushbu holatlar ilmiy tajriba uchun xalqaro raqobatdagi keng ko‘lamli o‘zgarishlarning bir qismi ekanligini ta’kidlaydilar. Sharhda Xitoyning mavqeyini mustahkamlovchi omillar, jumladan, ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlariga sarflanadigan xarajatlarning oshishi, ishga jalb qilish bo‘yicha yirik rag‘batlantirish paketlari, maxsus viza mexanizmlari hamda xorijdagi xitoylik va chet ellik olimlarni jalb qilishga qaratilgan uzoq muddatli dasturlar tahlil qilinadi. Shu bilan birga, maqolada G‘arb tadqiqot tizimlariga ta’sir o‘tkazayotgan bosimlar, jumladan, moliyalashtirishdagi noaniqlik, immigratsiya qoidalarining qat’iylashuvi va xalqaro ilmiy hamkorlik ustidan nazoratning kuchayishi ko‘rib chiqiladi. Alohida e’tibor sun’iy intellekt sohasiga qaratilgan bo‘lib, bu yo‘nalishda AQSHga tadqiqotchilar oqimining kamayishi Amerika va Xitoy modellari o‘rtasidagi texnologik samaradorlik tafovutining sezilarli darajada qisqarishi bilan bir vaqtga to‘g‘ri kelgan. Shunga qaramay, mualliflar ushbu jarayonlarni shunchaki G‘arbdan ortga qaytarib bo‘lmaydigan "aqllar ketishi" (brain drain) sifatida talqin qilishdan ogohlantiradilar. Ilmiy mobillik tobora xalqaro "aqllar aylanishi" shaklini olmoqda, AQSH va Buyuk Britaniya esa ilmiy-tadqiqot muassasalari, universitet tizimlari va yuqori malakali olimlarni tayyorlashda o‘zining katta afzalliklarini saqlab qolmoqda. Sharh xulosasiga ko‘ra, Xitoy yutuqlarining barqarorligi nafaqat moliyalashtirish va kadrlarni jalb qilishga, balki jahon darajasidagi ilmiy tadqiqotlar uchun zarur bo‘lgan institutsional mustaqillik va ochiqlikni ta’minlash qobiliyatiga ham bog‘liq bo‘ladi. * Istiqbolli xalqaro tadqiqotlar instituti (IXTI) hech qanday masalada muassasaviy nuqtai nazarni bildirmaydi; bu yerda keltirilgan fikrlar faqatgina muallif yoki mualliflarga tegishli bo‘lib, ular IXTIning qarashlarini aks ettirmaydi.

Muallif:  Bositxon Islomov , JIDU talabasi, IXTI assistant tadqiqotchisi   Kontekst va Eron pozitsiyasining mantig‘i. Byurgenshtokdagi muzokaralar ikki mojaroning o‘tkir o‘zaro bog‘liqligi sababli barbod bo‘lish xavfi ostida kechmoqda - O‘zaro anglashuv memorandumi (OAM) imzolanishi bilan yakunlanayotgan Eron–Amerika urushi va Isroilning Livandagi davom etayotgan harbiy kampaniyasi. Tehron Livandagi nizoni hal qilishni muloqotni davom ettirishning amaldagi sharti sifatida ilgari surdi; bu 14 banddan iborat Memorandumda ham qayd etilgan bo‘lib, uning 1-bandida barcha frontlarda, jumladan Livanda ham o‘t ochishni to‘xtatish zarurligi belgilangan. Aynan Eron va AQSh o‘rtasida OAM imzolangandan keyin Isroilning Livanga uyushtirgan hujumlari muzokara jarayonining 19-juma kunidan 21-iyun, yakshanbaga surilishiga sabab bo‘ldi. Shunisi e’tiborliki, hali 2026-yil fevralida — Amerika-Isroil zarbalari boshlanishidan ikki kun oldin — Eron Jenevada uran boyitish darajasini pasaytirishni — 60% dan 3,67% gacha — taklif qilgan edi, ya’ni asosiy yadroviy talabga harbiy bosimdan ancha oldin va usiz rozi bo‘lgan edi. Yagona shart aynan mintaqaviy xavfsizlik bo‘lib qolgandi. Ikki mojaroni bog‘lash uchun asoslar bir-birini o‘zaro kuchaytiradi. Strategik jihatdan: «Hizbulloh» va Livan yo‘nalishi Eronning asimmetrik to‘xtatib turish tizimining birinchi eshelonini tashkil etadi; Isroilning Livan hududining beshdan bir qismini ishg‘ol qilishi sanksiyalarni bekor qilish bo‘yicha muzokaralar bilan bir vaqtda ushbu tizimning yemirilishini anglatadi. Ichki siyosiy jihatdan: ultrakonservatorlar noqulay bitimni to‘sish uchun (urush boshlanganidan beri yopilgan) parlament ishini tiklashni talab qilmoqda; Livan bo‘yicha talab esa muzokarachilar guruhiga OAMni yon berish emas, balki g‘alaba sifatida taqdim etish imkonini beradi. Isroil hujumlari muzokaralarni barbod qilish vositasi sifatida. 2026-yil 2-martdan buyon Isroilning Livanga zarbalari kamida 4 057 kishining hayotiga zomin bo‘ldi, 12 121 kishi yaralandi. 20-iyunda — Shveytsariya muzokaralari boshlangan kuni — bir kunning o‘zida yana 32 kishi halok bo‘ldi. Muhim pretsedent: 19-iyunda AQSh va Fors ko‘rfazi mamlakatlari mahalliy vaqt bilan soat 16:00 dan o‘t ochishni to‘xtatishga kelishib oldilar. Joylardan kelgan ma’lumotlarga ko‘ra, belgilangan vaqtdan keyin ham Isroilning janubiy Livanga havo va artilleriya zarbalari davom etdi — kamida 12 ta buzilish qayd etildi; Livan Milliy axborot agentligi (NNA) sulh e’lon qilingandan keyin ikki kishi halok bo‘lgani haqida xabar berdi. Tel-Avivning taktikasi shaffof: Isroil harbiy-siyosiy rahbariyati — Netanyaxu va Kats shaxsan — o‘t ochishni to‘xtatishga ruxsat berdi, biroq qo‘shinlarni mamlakat hududidan olib chiqmasdan, shu tariqa Livanni Eron qarorlariga bosim o‘tkazish va tinchlik muzokaralarini barbod qilish uchun maydon sifatida ishlatmoqda. Ayni paytda Isroil rasman muzokaralar tarafi emas, bu esa ularning mumkin bo‘lgan barbod bo‘lishi uchun undan bevosita javobgarlikni olib tashlaydi. Javoban, 20-iyunda IIQK Hurmuz bo‘g‘ozidagi cheklovlarni qayta tiklashini e’lon qildi va bunda bevosita «Isroilning Livandagi jinoyatlari» hamda AQShning o‘t ochishni to‘xtatish bo‘yicha majburiyatlarini buzganiga ishora qildi. O‘sha kuni bo‘g‘ozdan 55 ta savdo kemasi o‘tdi, AQSh Markaziy qo‘mondonligi (CENTCOM) vakili kapitan Tim Xokins esa Eron Hurmuz bo‘g‘ozini nazorat qilmasligini aytdi. Eron pozitsiyasining xatarlari. Davlat departamentining sobiq yuqori martabali amaldori Mark Kimmitt Eron taktikasini «o‘ta noaqlli» va xatarli qadam sifatida baholadi: unda ikki turli mojaroning chirmashib ketishi muzokara jarayonini murakkablashtirishi mumkin, chunki «Eron Hizbulloh nima qilishini nazorat qila olmaydi, AQSh esa Isroil nima qilishini nazorat qilmaydi. Vashington va Tel-Avivning manfaatlari mos keladi, biroq bir xil emas». Muzokaralardagi taraqqiyotni na AQSh, na Eron to‘liq nazorat qila olmaydigan Isroilning xatti-harakatlariga bog‘lab qo‘yish bilan Tehron Tel-Avivga Eron–Amerika bitimi ustidan amaldagi veto huquqini topshirdi. Har qanday yangi Isroil operatsiyasi — ataylab yoki tasodifan — muzokaralarda kunlab erishilgan yutuqni nolga tenglashtirishi mumkin. Tavakkal yanada ortadi, zero OAM allaqachon neft sektoriga qarshi sanksiyalarni darhol bekor qilishni nazarda tutadi: Tehronda muzokaralar barbod bo‘lishiga yo‘l qo‘ymaslik uchun keskin iqtisodiy rag‘bat bor. Xulosa. Shunday qilib, Eron–Amerika muzokaralarini Livandagi vaziyat bilan bog‘lash taktik epizod emas, balki Tehronning kengroq mintaqaviy strategiyasining in’ikosidir; unda yadro dasturi, sanksiyalar rejimi va ittifoqchilar xavfsizligi masalalari yagona muzokara paketining elementlari sifatida ko‘rib chiqiladi. Eron uchun Livandagi mavqeini saqlab qolish nafaqat mintaqaviy to‘xtatib turish tizimining bir qismi sifatida harbiy-strategik ahamiyatga, balki ichki siyosiy qiymatga ham ega: bu rahbariyatga yadro dasturi bo‘yicha mumkin bo‘lgan murosalarni milliy xavfsizlikning kengroq maqsadlariga erishish natijasi sifatida taqdim etish imkonini beradi. Ayni paytda bunday strategiya muzokara jarayonini sezilarli darajada murakkablashtiradi, chunki uni tomonlarning bevosita nazoratidan tashqarida bo‘lgan omillarga bog‘liq qilib qo‘yadi. * Istiqbolli xalqaro tadqiqotlar instituti (IXTI) hech qanday masalada muassasaviy nuqtai nazarni bildirmaydi; bu yerda keltirilgan fikrlar faqatgina muallif yoki mualliflarga tegishli bo‘lib, ular IXTIning qarashlarini aks ettirmaydi.

JIDU Xalqaro iqtisodiyot kafedrasi shogird-o‘qituvchisi  Zulhayo Nishanova  bilan hammualiflikda O‘tgan yigirma yil ichida mehnat migrantlarining pul O‘tkazmalari Markaziy Osiyo mamlakatlari, xususan, Qirg‘iziston, Tojikiston va O‘zbekistonning ijtimoiy-iqtisodiy barqarorligida muhim omilga aylandi. Qisqa muddatda ushbu moliyaviy oqimlar qashshoqlikni sezilarli darajada kamaytirib, ichki talabni qo‘llab-quvvatlasa-da, ularga haddan tashqari qaramlik “pul o‘tkazmalari tavqi la’nati” (remittance curse) deb ataluvchi chuqur tarkibiy xavfni yuzaga keltirmoqda. Bu holat tashqi daromadlar o‘sishning ichki manbalarini o‘rnini bosganda va zarur tarkibiy hamda institutsional islohotlarni kechiktirganda yuz beradi. Ishchi kuchini eksport qilishga uzoq muddatli qaramlik sanoatlashtirish va mehnat unumdorligining o‘sishini cheklab, iqtisodiyotning iste’mol modeliga olib keladi. Bundan tashqari, tashqi kapital oqimlari importni rag‘batlantiradigan va ichki ishlab chiqarishning raqobatbardoshligini zaiflashtiradigan “golland kasalligi” elementlarini keltirib chiqarish xavfi mavjud. Keng ko‘lamli mehnat migratsiyasi, shuningdek, ichki mehnat bozorini faol va malakali kadrlardan mahrum qiladi. Ma’lumotlar shuni ko‘rsatadiki, pul o‘tkazmalarining yuqori hajmi har doim ham inson kapitalining to‘planishini kafolatlamaydi. Shu bilan birga, pul o‘tkazmalariga deyarli qaram bo‘lmagan Qozog‘iston boshqa bir tarkibiy muammo – “aql qochishi” (ingliz tilida “brain drain”, ya’ni yuqori malakali mutaxassislarning yo‘qotilishi) bilan yuzlashmoqda. Eng muhimi, pul o‘tkazmalari “institutsional tuzoq”ni yaratadi. Aholi daromadlarini qo‘llab-quvvatlaydigan ijtimoiy bufer bo‘lib xizmat qilishi orqali ular hukumatga boshqaruv sifatini oshirish, biznes muhitini himoya qilish va mahalliy ish o‘rinlarini yaratish bo‘yicha jamoatchilik bosimini kamaytiradi. Natijada, pul o‘tkazmalariga kuchli qaram bo‘lgan mamlakatlar (Qirg‘iziston va Tojikiston) ko‘pincha institutlar sifatining depsinishini ko‘rsatadi. Aksincha, O‘zbekiston2017-yildan keyingi islohotlar fonida ijobiy institutsional dinamikani namoyish etmoqda, Qozog‘iston esa migratsiya kapitalidan qat’i nazar kuchli institutsional taraqqiyotni ko‘rsatmoqda. Ushbu institutsional tuzoqning oldini olish uchun davlat siyosati ushbu moliyaviy oqimlarni shunchaki iste’mol vositasidan ichki rivojlanish haydovchilariga aylantirishi kerak. Asosiy chora-tadbirlar qatoriga ishlab chiqarish sarmoyalarini rag‘batlantirish, yuqori qo‘shimcha qiymatga ega tarmoqlarni (sanoat, IT, zamonaviy xizmatlar) rivojlantirish, mahalliy yuqori unumdor ish o‘rinlarini yaratish va qaytib kelgan migrantlarning to‘plagan sarmoyasi va tajribasini ichki tadbirkorlikka jalb qilishni qo‘llab-quvvatlash kiradi. Xulosa shuki, pul o‘tkazmalari ichki islohotlarning o‘rnini bosuvchi vosita emas, balki barqaror iqtisodiy modernizatsiyani moliyalashtirish uchun vaqtinchalik resurs bo‘lib xizmat qilishi kerak. * Istiqbolli xalqaro tadqiqotlar instituti (IXTI) hech qanday masalada muassasaviy nuqtai nazarni bildirmaydi; bu yerda keltirilgan fikrlar faqatgina muallif yoki mualliflarga tegishli bo‘lib, ular IXTIning qarashlarini aks ettirmaydi.

Gruziya O‘zbekistonning strategik sherigi deb belgilandi. Ikki davlat rahbarlari 2026-yil 3-iyul kuni Tbilisidagi muzokaralar yakunida tegishli deklaratsiyani imzoladilar. O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Gruziyaga so‘nggi 23 yildagi ilk davlat tashrifi yangi ulkan tashabbuslar uchun poydevor yaratmoqda. Shu narsa ayonki, so‘nggi bir yil ichida Gruziya Markaziy Osiyo tomon sezilarli burilish qilmoqda va bu mamlakat bir qator rivojlanish yo‘nalishlari, jumladan, savdo va transport logistikasi bo‘yicha uzoq muddatli rejalarni aynan shu mintaqa bilan bog‘lamoqda. Tbilisi va Toshkent o‘zaro tovar ayirboshlash hajmini hozirgi 270 million dollardan 1 milliard dollarga yetkazishni maqsad qilib qo‘ygan. Bu oson vazifa emas va eng avvalo, xususiy biznesning faol ishtirokini talab etadi. Transport bog‘liqligini mustahkamlash o‘zaro savdo o‘sishining muhim omili bo‘lishi kutilmoqda. Toshkentning bu borada aniq takliflari bor. Gap 2025-yil aprel oyida qurilishi boshlangan “Xitoy – Qirg‘iziston – O‘zbekiston” (XQO‘) temiryo‘l yo‘lagini Kaspiy va Qora dengizlar orqali Janubiy Kavkaz, Turkiya va Yevropaga kengaytirish haqida bormoqda. Shu tariqa, O‘rta yo‘lakni jalb etgan holda “Sharq–G‘arb” o‘qi bo‘ylab yangi multimodal marshrut shakllantiriladi. XQO‘ yo‘lagini O‘rta yo‘lak bilan bog‘lash, shuningdek, o‘tkazish quvvati yiliga 5 million tonnagacha oshirilgan “Boku–Tbilisi–Kars” (BTK) temiryo‘li quvvatlaridan foydalanish orqali ham amalga oshirilishi mumkin. Har ikki holda ham Gruziya o‘zining geografik joylashuvi hamda modernizatsiya qilinayotgan temiryo‘l va port infratuzilmasi tufayli transkontinental logistikaning tugun nuqtasi bo‘lib xizmat qiladi. 2025-yilda O‘rta yo‘lak orqali 1,2 million tonna O‘zbekiston yuki tashildi. Yaqin Sharqdagi beqarorlik va Ukrainadagi urush Markaziy Osiyo eksporti uchun transkaspiy va transkavkaz yo‘nalishlari dolzarbligini yanada oshirishi mumkin. Shu munosabat bilan O‘zbekistonning Yevropaga dengiz darvozasi sanalgan Poti va Batumi portlariga qiziqishi ortib bormoqda. Kun tartibida Gruziyaning Qora dengiz portlari orqali mamlakatimiz yuklarini samarali tashish uchun logistika habini yaratish masalasi turibdi. Bunday rejalar 2019-yilda Toshkent tashabbusi bilan ishga tushirilgan CASCA+ (Markaziy Osiyo–Janubiy Kavkaz–Anatoliya+) transport yo‘lagini rivojlantirish bilan hamohangdir. Qirg‘iziston, Turkmaniston, Ozarbayjon, Gruziya va Turkiya ham ishtirok etayotgan ushbu loyiha benefitsiar mamlakatlar o‘rtasida ham, “Yevropa–Xitoy–Yevropa” yo‘nalishida ham temiryo‘l tashuvlarini faollashtirishga qaratilgan. Uni takomillashtirish bo‘yicha ishlar olib borilmoqda. Xususan, joriy yilning iyun oyida Istanbulda tomonlar CASCA+ yo‘lagi samaradorligini oshirish chora-tadbirlarini muhokama qildilar. Uchrashuv yakunida yuk tashish hajmini ko‘paytirish bo‘yicha kelishuv imzolandi. * Istiqbolli xalqaro tadqiqotlar instituti (IXTI) hech qanday masalada muassasaviy nuqtai nazarni bildirmaydi; bu yerda keltirilgan fikrlar faqatgina muallif yoki mualliflarga tegishli bo‘lib, ular IXTIning qarashlarini aks ettirmaydi.